Loading

Ward Zwart 1985~2020

Met diepe droefheid nemen wij afscheid van
Ward Zwart
1985~2020

PERSFOTO WARD ZWART HR fotoc Sven van Baarle

Een melancholische rebel

Maandag 26 oktober overleed de Antwerpse illustrator Ward Zwart, een kunstenaar met een unieke stem. Hij praatte in zijn tekeningen.’

Tekenaar, illustrator, ontwerper, stripauteur: het werk van Ward Zwart laat zich niet in een hokje stoppen, zoals hij zichzelf ook niet in een hokje wilde laten stoppen – ­visueel kunstenaar is misschien wel de ­beste omschrijving, volgens illustratrice Ephameron, die lang met hem samenwerkte. Ze stampten samen Grafixx uit de grond, een jaarlijks festival over grafische kunst, staken expo’s en projecten in elkaar en maakten samen zines. Zwart werkte ook samen met andere kunstenaars, zoals ­Laura Geurten, Ignace Cami en Charlotte Van den Broeck. Zijn werk prijkte in nationale en internationale kranten en tijdschriften, van De Standaard, De Morgen en Weekend Knack tot The New York Times. Hij maakte vrij werk, ontwierp affiches en logo’s, flyers en posters voor muziekbands en concerten, hij maakte korte beeldverhalen, zines en graphic novels. Zijn favoriete materialen waren zacht potlood en houtskool, waar hij digitaal kleuren aan toevoegde. In 2009 verscheen zijn eerste boek, Herd animals. In 2016 volgde Wolven, waarvoor hij samenwerkte met coscenarist ­Enzo Smits. Zijn jongste project – ook met Smits – was net voltooid: Ik kom van ver maar blijf niet lang verschijnt op 3 december.

Een melancholische rebel, zo kun je hem omschrijven, zegt Ephameron. Hij zette zich graag af tegen het gangbare, hij hield van de tegencultuur.’ Uit zijn werk blijkt een voorliefde voor de jaren negentig, zijn wonderjaren. Jongeren die samen optrekken, de groep tegen de maatschappij, dat komt telkens weer terug.’

Introvert

Zwarts beelden zijn introvert. In zijn graphic novels zitten veel woordloze pagina’s. Hij was zelf ook een man van weinig woorden,’ aldus zijn uitgeefster Ria Schulpen, hij praatte in zijn tekeningen. Wat hij tekende, lag dicht bij hemzelf.’

De jongste jaren ging hij soms met opzet lelijk tekenen’
Zeker in het begin was zijn werk heel autobiografisch’, beaamt Ephameron. Het was de reflectie van een binnenwereld, van gevoelens en liefdesverdriet, een wereld waarin sfeerschepping erg belangrijk was. Hij had een heel gevoelige kant.’

Aanvankelijk tekende hij vooral stadse mensen en gezichten, later ging hij meer landschappen en dieren tekenen, en geïsoleerde figuren, vaak van de achterkant gezien. Zijn rebelse kant kwam vooral in zijn recentere werk naar boven: Hij wilde tegen de schenen schoppen’, zegt Ephameron.

Zijn boeken en zines zijn ook altijd heel tactiel. Hij gebruikte dun papier, of wikkelde er nog een poster omheen, stak er nog een kaartje bij: altijd heel verzorgd en doordacht.’ In Wolven plakte hij in elk exemplaar handmatig een kopie van een krantenartikel. Hij wilde zelf ambachtelijk nog iets kunnen toevoegen.

In 2012 gaf hij Mostly Cola uit, een compilatie van zijn zines, in eigen beheer. Hij was eigenlijk ook tegen het instituut uitgeverij, hij wilde liever underground blijven.’ Voor traditionele boeken was hij niet te vinden, beaamt uitgever Ria Schulpen, het formaat, het papier, de afwerking: dat was heel belangrijk. Zijn punkattitude schemerde door in de manier waarop hij tegen boeken aankeek: wars van commercie, het boek moest gewoon kloppen voor hem.’

Anti-stijl

Ward Zwart was uniek, dat zagen ze ook in internationale kringen van alternatieve strips, waar hij naam en faam geniet. Zijn stijl is heel bijzonder. Ik geef al lang les,’ zegt Ephameron, en ik zie veel studenten met zijn boeken afkomen. Ze zijn door hem geïnspireerd: hoe hij zijn potlood gebruikt, hoe hij kleur inzet, zijn sequenties. De jongste jaren ging hij soms met opzet lelijk tekenen, een mooie figuur was voor hem minder belangrijk geworden. Hij evolueerde van een esthetische naar een meer eigengereide anti-stijl. Met zijn unieke stem heeft hij veel mensen geraakt en beïnvloed.’

© De Standaard — Donderdag 29 oktober 2020 — Veerle Vanden Bosch